3 . آخوند خراسانى ، محمّد كاظم ؛ فقيه اصولى ، از رهبران سياسى - مذهبى مشروطيّت « 1 » / جعفر گلشن روغنى چكيده ملا محمّد كاظم خراسانى ، از همان آغاز انقلاب مشروطه ، تحوّلات سياسى - اجتماعى ايران را مورد توجّه قرار داد . وى نظام مشروطه را مشروع و مانع از استبداد مىشمرد . وى در پشتيبانى از مشروطيّت تا آن جا پيش رفت كه با برخى از مراجع تقليد در افتاد و آراى تندى در بارهء آنان اظهار كرد . در اين نوشتار ، عمل‌كرد سياسى ، فعاليت‌هاى فرهنگى ( مدرسهء علميه و نشريات ) ، و آثار آخوند خراسانى ، بررسى شده است . كليدواژه‌ها : آخوند خراسانى ، عمل‌كرد سياسى ، فعاليت‌هاى فرهنگى ، آثار ، مشروطيّت . ملا محمّد كاظم خراسانى ( 1255 - 1329 ق ) ، مشهور به آخوند خراسانى ، در مشهد ( طوس ) متولّد گشت . پدرش ، ملا حسين هراتى ، مردى متمكّن و اهل علم بود و به تجارت ابريشم اشتغال داشت . وى سال‌ها در هرات گذرانيد ، و سپس در خراسان رحل اقامت افكند . محمّد كاظم ، كه كوچك‌ترين فرزند از چهار پسر خانواده بود ، در مشهد در مدرسهء سليمان خان به تحصيل علوم مقدّماتى پرداخت . سپس ، براى پيمودن مدارج علمى ، در 1277 ق با كاروانى عازم عتبات گرديد . در راه اين سفر ،

--> ( 1 ) . فرهنگ ناموران معاصر ايران . زير نظر شوراى عالى فرهنگ ناموران معاصر ايران ، تهران : سورهء مهر ، چاپ اوّل ، 1381 ، رحلى ، ج 1 ، ص 22 - 28 و ص 250 - 252 .